AGNOVA Architecten Utrecht Merwede Blok 3

Utrecht Merwede Stadsblok 3

Referentieontwerp voor een complex, gemengd stedelijk bouwblok

Jaar: Schetsontwerp gereed 2025
Locatie: Utrecht Merwede kanaalzone
Opdrachtgever: Gemeente Utrecht
Omvang: Mix van sport, onderwijs, werken en wonen. Totaal 31.150m2 BVO: Fietsenstalling 2.300m2 BVO, Onderwijs 9.000m2 BVO, sportfunctie 3.300m2 BVO, kantoor 3.000m2 BVO, wonen 144 woningen 13.000m2 BVO.
Beelden: AG NOVA Architecten en MAAK space

Toetsen, verkennen en richting geven

AG NOVA Architecten in opdracht van de gemeente Utrecht een referentie-schetsontwerp voor bouwblok 3 in de Utrechtse Merwedekanaalzone. Het ontwerp legt de ruimtelijke en functionele uitgangspunten vast voor een gemengd bouwblok met onderwijs, sport, creatieve bedrijvigheid en wonen en is gebruikt als referentie bij het uitschrijven van de selectie voor de verdere planontwikkeling.

Het referentieontwerp is tot stand gekomen in een prettige en intensieve samenwerking met de gemeente Utrecht, het Supervisie- en Kwaliteitsteam Merwede en de betrokken gebruikers. In nauwe afstemming met X11 mediaschool en de Maak Space zijn onderwijs en creatieve functies inhoudelijk en ruimtelijk vertaald naar een toekomstbestendige gebouwopzet.

Een bijzondere plek in Merwede

De Merwedekanaalzone transformeert van een gemengd werkgebied naar een hoogstedelijk, autoluw stadsdeel met een sterke focus op duurzaamheid, gezonde verstedelijking en maatschappelijke voorzieningen. Bouwblok 3 neemt hierin een bijzondere positie in. Het blok combineert een groot maatschappelijk programma, waaronder onderwijs en sport met wonen en creatieve bedrijvigheid, en ligt op een markante plek aan de Europalaan nabij het Park Transwijk en de toekomstige stadsboulevard.

Balans

In het ontwerpproces zijn verschillende massavarianten onderzocht. Door te schuiven met hoogte, positionering en opbouw is gezocht naar een optimale balans tussen het programma van eisen, de gestelde kwaliteitscriteria en de stedenbouwkundige randvoorwaarden. Het uiteindelijke referentie-schetsontwerp vormt de zorgvuldige uitkomst van deze studies.

“Een heldere programmatische gelaagdheid & alle programmatypen hebben een sterke relatie met de straat, de stad Utrecht”

Een gelaagd stadsblok

Het ontwerp bestaat uit een compact en gelaagd bouwblok met herkenbare volumes per functie. Publieke en maatschappelijke functies liggen aan het maaiveld en de stadsnis en hebben een directe relatie met het maaiveld en de openbare ruimte. Het onderwijsgebouw is gepositioneerd langs de diagonaal en vormt een duidelijk herkenbaar volume binnen het bouwblok, met een eigen identiteit en een sterke relatie met de stadsnis. Sport en fietsparkeren zijn opgenomen in het binnengebied. Het sportdak fungeert als verhoogd schoolplein en collectieve buitenruimte. Het wonen is ondergebracht in een stedelijk accent langs de Europalaan.

Stedenbouwkundige inpassing en openbare ruimte

Een belangrijk uitgangspunt in het ontwerp is de wisselwerking tussen privé, collectieve en publieke ruimten. De stadsnis vormt hierin een essentieel element: een beschutte, maar open plek die onderdeel is van de openbare ruimte en ruimte biedt voor ontmoeting, verblijf en langzaam verkeer. Door de entrees van onderwijs, sport en andere publieke functies aan deze stadsnis te situeren, ontstaat een vanzelfsprekende levendigheid en sociale veiligheid.

“Een menselijke maat, herkenbare bouwdelen per functie, rekening houden met maat en schaal, per bouwdeel en van straat tot bekroning ”

Ontsluiting en routing

Er zijn verschillende varianten voor ontsluiting en routing door het gebouw onderzocht. Hierbij is gekeken naar heldere en vanzelfsprekende looplijnen, logische relaties tussen functies en een duidelijke scheiding én verbinding tussen publieke, collectieve en meer besloten ruimten. Voor het onderwijsprogramma is specifiek onderzocht hoe routing kan bijdragen aan ontmoeting en samenwerking. Door het toepassen van een splitlevel-principe ontstaan visuele relaties tussen de verschillende labs, waardoor zicht, overzicht en uitwisseling een vanzelfsprekend onderdeel van het gebouw worden.

“De school staat echt in contact met de straat en het plein & heeft een sterke relatie met sport”

Wonen met een fantastisch uitzicht over Park Transwijk, over Merwede en de stad.

Duurzaam en toekomstgericht

Het referentie-schetsontwerp sluit aan bij de duurzaamheidsambities van Merwede en verbindt technische, sociale en ecologische duurzaamheid. Circulair bouwen en duurzame energie gaan samen met een opzet die lopen en fietsen stimuleert, autoverkeer beperkt en bijdraagt aan een gezond stedelijk leven. Klimaatadaptieve en natuurinclusieve buitenruimten, samen met collectieve plekken zoals de stadsnis en het verhoogde schoolplein, versterken ontmoeting en sociale samenhang. Het bouwblok is flexibel opgezet en kan zich in de tijd aanpassen zonder ruimtelijke kwaliteit te verliezen.

Interieur als ruimtelijke laag

De visie op het interieur dat samen met de gemeente en X11 is bepaald, is in het referentie-schetsontwerp vertaald naar concrete en bruikbare referenties. Per type ruimten zijn uitgangspunten gedefinieerd die richting geven aan karakter, sfeer, gebruik en onderlinge samenhang. Herkenbaarheid, licht en zicht zijn belangrijke uitgangspunten geweest.